„nie wierzgają czy ponoszą, oducza się je od tego tylko, a nie odruchów i czynności w ogóle; także i namiętności, kiedy są ujarzmione i oswojone, rozum je spożytkowuje, zamiast paraliżować [...]" P,
Przesłanie płynące do nas z. wielu helleńskich sympozjonów, z Iliady, pism Platona. Arystotelesa, ze starożytnej greckiej kultury w ogóle — jest jasne, proste, zrozumiale rozumem spożytkować. Ma to swoje zastosowanie także do picia wina, alkoholu w ogóle, i wszelkich innych namiętności. Nie paraliżować — ale spożytkować. Neandertalczyk opanował ogień, korzystał z niego, nie szkodząc sobie. Homo sapiens ma wciąż, jeszcze kłopoty z nauczeniem się właściwego spożytkowania alkoholu.
Państwo wina
Plutarch, O cnocie moralnej (przeł. Z. Abramówiczówna). w Plularcli. Moralia. Warszawa 1977. s 38.
0specyficznych miejscach i wydarzeniach. Starożytna Grecja jest pojęciem bardziej kulturowym niż politycznym. Należało do niej również Państwo Bosforskie . Powstało na początku V wieku p.n.e. nad Morzem Azowskim z kolonii greckich, które usadowiły się tam w dobie ekspansji greckiej. „Zaczyn" stanowiły miasta Pantikapajon (teraz Kercz), Hermonassa (Tamań)
1Fanagoria. Z czasem przyłączona została Teodozja na Krymie i obszary na południe od rzeki Kubań. W miarę zbliżania się do przełomu er świetność Państwa Bosforskiego gasła, popadło ono w zależność od Pontu, potem Rzymu, w końcu najazdy Gotów, Hunów skruszyły je całkowicie. Dociekliwy czytelnik znajdzie w encyklopedii wyjaśnienie pod hasłem „Państwo Bosforskie", że podstawę jego gospodarki stanowił handel z miastami greckimi. Jednakże trzeba sobie zdawać sprawę, czym handlowano. Państwo Bosforskie oferowało ryby, futra, zboże, niewolników. Towary te, znajdujące dobry zbyt na rynku greckim i całym śródziemnomorskim, nie były jednak produkowane przez bosforskie miasta. Niewolnicy i futra pochodziły z barbarzyńskiej krainy, leżącej tuż obok Państwa Bosforskiego; była nią Scytia. Stamtąd też pochodziło zboże. Ludność grecka, osiadła w miastach, stanowiła siłę motoryczną tego państwa, organizowała handel, w taki czy inny sposób wpływała na podaż towarów, lecz w zasadzie nie wytwarzała ich. Nie wytwarzała także towarów, które były wymieniane na ryby, futra, zboże, niewolników — uzyskiwano je drogą pośrednictwa.“(12)