„Umowa realna zawierała zobowiązanie jednej strony do świadczenia w oznaczonym terminie wskutek dania rzeczy przez drugą stronę. Innymi słowy przez przyjęcie rzeczy od jakiejś osoby przyjmujący stawał się wobec niej dłużnikiem. Niedopełnienie zobowiązania w terminie było przestępstwem.
Do umów realnych należały zamiana i kupnosprzedaż. Przy kupniesprzedaży uiszczenie ceny kupna poprzedzało wydanie rzeczy kupionej.
Z czasem ustaliło się, że częściowe uprzednie świadczenie jednej strony w postaci zadatku (arrha), choćby tylko symbolicznego, zobowiązywało drugą stronę do pełnego świadczenia. Przy umowie kupna—sprzedaży rodził się zrazu tylko obowiązek sprzedawcy, który przyjął zadatek, do dostarczenia zakupionej rzeczy, natomiast nie powstawał obowiązek kupującego do uiszczenia ceny kupna. Obowiązek ten powstawał dopiero z chwilą otrzymania kupionej rzeczy. Dopóki rzecz nie została oddana kupującemu, obowiązek uiszczenia ceny kupna mógł być ustanowiony tylko na podstawie osobnej umowy formalnej. Jednakże z czasem — jak na to wskazują niektóre prawa szczepowe — zaczęto zadatek traktować jako surogat zastawu. Kto dał zadatek, obowiązany był uiścić w terminie ustaloną cenę, w przeciwnym razie tracił zadatek, a niezależnie od tego musiał zapłacić cene kupna.“(15)