„Ustalony w Warszawie plan działań obronnych nie został zresztą zrealizowany w punkcie najważniejszym, zależnym całkowicie od własnych decyzji polskich. Jak wiadomo, król na czele korpusu posiłkowego z Warszawy w ogóle nie wyruszył. Ks. Józef prowadził działania obronne na froncie południowym, mając pod swoim dowództwem aż do końca kampanii mniej niż połowę wszystkich sił zbrojnych Rzeczypospolitej.
Mimo wszystko dzięki indywidualności wodza kampania koronna przebiegała o wiele szczęśliwiej niż kampania litewska, w czasie której wszystkie niemal realne szanse polskie zostały zniweczone wskutek fatalnych decyzji personalnych króla, dotyczących obsady stanowiska dowódcy armii litewskiej. Na froncie północnym zgromadzono mniej więcej jedną trzecią wszystkich sił zbrojnych Rzeczypospolitej. W początkowej fazie wojny armia ta znalazła się pod dowództwem ks. Ludwika Wurtemberskiego, zięcia Adama Kazimierza Czartoryskiego, przyjętego do służby polskiej w 1790 roku.
Zdrada Wurtemberga26 jest sprawą dość dobrze już zbadaną, poświęcimy więc jej tutaj niewiele miejsca. Ludwig von Wiirtemberg (1756—1817), syn ks. Fryderyka Eugeniusza i pruskiej ks. Fryderyki Zofii Hohenzollern, przez kilkanaście lat służył w armii pruskiej, dochodząc do stopnia generała majora. Siostrą jego była Maria Teodorówna, żona w. ks. Pawła, przyszłego cesarza Pawła I; druga siostra (Eliza Wilhelmina Ludwika) poślubiła później w. ks. toskańskiego Franciszka Habsburga, następcę Leopolda II na tronie Austrii. Te splendory dynastyczne były przyczyną, że ulegający wyraźnie snobizmowi koligacyjnemu Adam i Izabela Czartoryscy zdecydowali się wydać swoją najstarszą córkę Marię za tak pięknie spokrewnionego i spowinowaconego młodzieńca, mimo wyraźnej odrazy, jaką panienka żywiła dla przyszłego małżonka. Slub odbył się w roku 1784. Od tej chwili Wiirtemberg zyskał w Czartoryskich naturalnych protektorów, którzy usilnie forytowali go na terenie Rzeczypospolitej. Kiedy w roku 1790 w obliczu oczekiwanej lada miesiąc wojny pruskoaustriackiej wzmożono przygotowania militarne w Rzeczypospolitej, Ludwik Wurtemberski wszedł do służby polskiej w randze generała lejtnanta (a więc awansując o jeden stopień).“(10)